- Kto może ogłosić upadłość konsumencką?
Osoba fizyczna nieprowadząca działalności gospodarczej, która stała się niewypłacalna. Firmę należy wykreślić z CEIDG. Samo zawieszenie nie jest wystarczające. - Gdzie składa się wniosek?
Do właściwego sądu rejonowego – wydziału upadłościowego/gospodarczego według miejsca zamieszkania dłużnika. Nie we wszystkich sądach rejonowych są wydziały pracujące nad upadłościami. Zalecana jest weryfikacja w konsultacji z radcą prawnym. - Ile wynosi opłata sądowa za wniosek?
30 zł – zgodnie z ustawą o kosztach sądowych w sprawach cywilnych. - Jakie dokumenty dołączyć do wniosku?
Listę wierzycieli i długów, spis majątku, dochodów i wydatków za pół roku przed złożeniem wniosku, dokumenty potwierdzające niewypłacalność, dane o postępowaniach egzekucyjnych, potwierdzenia kosztów i dochodów, inne dokumenty poświadczające sytuację osobistą, rodzinną, stan zdrowia oraz inne okoliczności powodujące niewypłacalność. - Czy ogłoszenie upadłości zatrzymuje komornika?
Tak – egzekucje ulegają zawieszeniu/umorzeniu co do majątku wchodzącego do masy upadłości. - Co wchodzi do masy upadłości?
Masa upadłości to cały majątek upadłego podlegający likwidacji (sprzedaży lub ściągnięciu) w celu zaspokojenia wierzycieli. Obejmuje:
- Składniki majątkowe istniejące w dniu ogłoszenia upadłości: nieruchomości, ruchomości, środki na rachunkach bankowych, gotówka, papiery wartościowe.
- Prawa majątkowe: wierzytelności, udziały, akcje, prawa z polis, prawa autorskie majątkowe, kaucje.
- Majątek nabyty po ogłoszeniu upadłości do czasu zakończenia likwidacji, jeśli nie podlega ustawowym wyłączeniom – np. spadek, darowizna, wygrana, zwrot nadpłaty podatku, odsetki od depozytów.
- Udział w majątku wspólnym małżonków – z chwilą ogłoszenia upadłości powstaje rozdzielność majątkowa; do masy trafia udział upadłego w majątku wspólnym.
- Dochody upadłego uzyskiwane po ogłoszeniu w zakresie dopuszczalnych potrąceń – nie całość; upadłemu pozostawia się środki na utrzymanie.
- Ruchomości niezbędne do wykonywania zawodu – co do zasady wchodzą do masy, chyba że mieszczą się w wyłączeniach egzekucyjnych albo sąd/syndyk uzna, że ich sprzedaż byłaby sprzeczna z celem postępowania.
- Czego syndyk nie może zająć?
Przedmiotów wyłączonych z egzekucji (np. podstawowe sprzęty domowe, rzeczy osobiste, narzędzia niezbędne do pracy – w granicach przepisów k.p.c.). - Czy stracę mieszkanie/dom?
Jeśli lokal ma wartość rynkową, zwykle następuje sprzedaż; możesz jednak wnioskować o kwotę na najem na 12–24 mies. - Na czym polega „kwota na wynajem” 12–24 miesiące?
To ustawowa ochrona – z ceny sprzedaży mieszkania/domu sąd wydziela kwotę odpowiadającą przeciętnemu czynszowi najmu w miejscowości (12–24 mies.). - Czy można dostać zaliczkę na najem przed sprzedażą mieszkania?
Tak – sędzia komisarz może przyznać zaliczkę, jeśli fundusze masy na to pozwalają. - Ile trwa plan spłaty wierzycieli?
Co do zasady sądy najczęściej ustalają ok. 36 miesięcy; w razie rażącego niedbalstwa możliwe jest 36–84 miesiące. - Czy długi mogą zostać umorzone bez planu spłaty?
Tak – gdy sytuacja osobista wskazuje na trwałą niezdolność do spłat (np. ciężka choroba), sąd może umorzyć długi bez planu. - Czy alimenty podlegają umorzeniu?
Nie. Alimenty są nieumarzalne; świadczenia alimentacyjne nie wchodzą do masy upadłości i muszą być regulowane na bieżąco. - A kary grzywny, odszkodowania za przestępstwa?
Zasadniczo nie ulegają umorzeniu (wyłączone z oddłużenia należności o charakterze penalnym lub odszkodowawczym za czyn niedozwolony). - Co z kredytem hipotecznym?
Wierzyciel hipoteczny zaspokaja się z ceny sprzedaży nieruchomości; niedobór może przejść do planu spłaty jako wierzytelność niezabezpieczona. - Czy syndyk zajmie całe wynagrodzenie?
Nie – potrącenia odbywają się z poszanowaniem limitów z k.p. i k.p.c.; upadłemu musi pozostać kwota niezbędna do utrzymania. - Czy konto bankowe zostanie zablokowane?
Syndyk obejmuje środki na rachunkach i rozlicza wpływy; bieżące utrzymanie odbywa się w ramach limitów i zgód syndyka/sędziego komisarza. - Czy współmałżonek odpowiada za moje długi w upadłości?
Zależy od ustroju majątkowego i charakteru długu. Współwłasność może podlegać rozliczeniu w masie upadłości. - Co z majątkiem wspólnym małżonków?
Po ogłoszeniu upadłości z mocy prawa powstaje rozdzielność, a udział upadłego w majątku wspólnym trafia do masy upadłości. - Czy żyranci i poręczyciele skorzystają z mojego oddłużenia?
Nie – odpowiadają dalej wobec wierzyciela w granicach umowy; Twój proces ich nie uwalnia. - Czy mogę pracować i dorabiać?
Tak. Dochody wpływają na ocenę możliwości spłaty i wysokość planu; część może podlegać potrąceniom. - Czy mogę wyjechać za granicę w trakcie postępowania?
Co do zasady tak, ale informuj syndyka i zapewnij kontakt; dochody zagraniczne także są ujmowane. - Ile trwa cała procedura?
Różnie – zwykle kilka–kilkanaście miesięcy do ustalenia planu spłaty; zależy od złożoności majątku i listy wierzytelności. - Czy mogę prowadzić JDG po ogłoszeniu upadłości?
Upadłość konsumencka dotyczy osób nieprowadzących działalności; rozpoczęcie JDG w toku wymaga rozwagi i konsultacji (może wpływać na plan spłaty). - Czy muszę spłacać długi w czasie między ogłoszeniem upadłości a planem spłaty?
Zasadniczo nie samodzielnie – płatności i rozliczenia prowadzi syndyk. - Czy mogę zachować samochód do dojazdów do pracy?
Możliwe, jeśli nie przedstawia istotnej wartości lub uda się wykazać niezbędność; co do zasady wchodzi do masy i może zostać sprzedany. - Czy 800+ i inne świadczenia rodzinne wchodzą do masy?
Co do zasady nie – są wyłączone z egzekucji, więc nie zasilają masy upadłości. - Czy urząd skarbowy umorzy zaległe podatki?
Zasadniczo tak, po wykonaniu planu; ale należności publiczne mają szczególne zasady zaspokojenia w postępowaniu. - Czy mogę zmienić plan spłaty, jeśli stracę pracę?
Tak – możesz wnioskować o zmianę/uchylenie planu przy istotnej zmianie sytuacji życiowej. - Co jeśli ukryję majątek?
Grozi odmowa oddłużenia i odpowiedzialność karna/cywilna; sąd ocenia uczciwość dłużnika. - Czy wpis o upadłości w BIK/KRD zniknie od razu po umorzeniu?
Nie – rejestry przetwarzają dane przez określony czas po zakończeniu; możesz wnioskować o aktualizację. - Czy po upadłości dostanę kredyt?
Możliwe w przyszłości, ale początkowo zdolność kredytowa i scoring bywają obniżone. - Czy mogę samodzielnie sprzedać rzeczy w trakcie postępowania?
Nie – zarząd majątkiem sprawuje syndyk; samowolne rozporządzanie jest bezskuteczne. - Jak często składa się sprawozdania z wykonania planu?
Zwykle rocznie (albo w terminach wskazanych przez sąd); brak sprawozdania grozi uchyleniem planu. - Czy sąd może odmówić ogłoszenia upadłości?
Tak – np. przy rażącym nadużyciu prawa albo oczywistej zbędności postępowania. - Czy długi alimentacyjne można rozłożyć w planie?
Bieżące alimenty muszą być płacone; zaległe mają szczególną pozycję i nie podlegają umorzeniu. - Co z długami powstałymi po ogłoszeniu upadłości?
To nowe zobowiązania – co do zasady nie podlegają oddłużeniu w bieżącym postępowaniu. - Czy umowy o pracę i najmu trwają dalej?
Tak, ale rozliczenia przejmuje syndyk; wypowiedzenia mogą następować na ogólnych zasadach. - Czy mogę zatrzymać sprzęt niezbędny do pracy (np. laptop)?
Często tak – jeśli mieści się w wyłączeniach egzekucyjnych i jest racjonalnie niezbędny. - Czy sąd może skrócić plan spłaty poniżej 36 miesięcy?
W prawie przewidziane są szczególne przypadki krótszego planu (np. do 12–24 mies.), ale dotyczą wyjątkowych sytuacji. - Czy koszty syndyka pokrywam z góry?
Co do zasady z masy upadłości; w braku środków tymczasowo Skarb Państwa (później rozliczane). - Czy mogę mieć kartę bankową/konto w planie spłaty?
Tak, lecz obrót środkami podlega regułom i kontroli masy upadłości. - Jak długo sąd przechowuje wzmianki o mojej upadłości?
W rejestrach sądowych obowiązują określone okresy przechowywania; po zakończeniu sprawy wzmianki nie są wieczne, ale nie znikają natychmiast. - Czy wspólnicy pożyczek prywatnych mogą dochodzić roszczeń po oddłużeniu?
Co do zasady nie – umorzone wierzytelności wygasają wobec Ciebie; wyjątki dotyczą zobowiązań nieumarzalnych. - Czy mogę odwołać się od postanowień sędziego komisarza?
Tak – przysługuje zażalenie w ustawowych terminach. - Czy mogę łączyć upadłość z mediacją/ugodą?
Możliwe porozumienia w toku – jednak zgodnie z reżimem postępowania i kontrolą sędziego/syndyka. - Czy syndyk może wejść do mieszkania?
Tak – w zakresie czynności służbowych; masz obowiązek współpracować i udostępnić informacje/ dokumenty. - Czy mogę otrzymywać darowizny/spadek w trakcie postępowania?
Tak, ale wejdą do masy (z wyjątkami ustawowymi); zgłoś je syndykowi. - Co jeśli poprawi się moja sytuacja w trakcie planu?
Sąd może zmienić plan (podwyższyć/obniżyć raty, skrócić/wydłużyć – w granicach prawa) po wniosku lub z urzędu. - Kiedy naprawdę będę wolny od długów?
Po prawomocnym zakończeniu planu spłaty (lub umorzeniu bez planu) – wtedy pozostałe zobowiązania wygasają.
Podstawy prawne i źródła (dla dociekliwych)
- Plan spłaty wierzycieli (ramy 36–84 mies.) – art. 491¹⁵ Prawa upadłościowego; praktyka 36 mies. w typowych sprawach.
- Umorzenie bez planu – art. 491¹⁶ Prawa upadłościowego.
- Kwota na najem 12–24 mies. – art. 342a Prawa upadłościowego; możliwość zaliczki.
- Masa upadłości i wyłączenia – m.in. art. 62–67 Prawa upadłościowego oraz wyłączenia z egzekucji z art. 829 k.p.c.
- Opłata za wniosek 30 zł – ustawa o kosztach sądowych w sprawach cywilnych.